header afbeelding

Vitamine D

 

De dagen worden korter, de zomer is bijna afgelopen en de herfst staat voor de deur. Dit betekent dat de verwarming weer aan mag, de truien weer uit de kast, de zakdoekjes weer op zak voor de loopneus en dat we de komende maanden geen vitamine D meer kunnen opnemen vanuit het zonlicht.

Het perfecte moment om het even over vitamine D te hebben 

Vitamine D is een in vet oplosbare, essentiële vitamine. We kunnen vitamine D zelf niet aanmaken en daarom is deze essentieel. Vitamine D heeft twee soorten, vitamine D2, afkomstig van plantaardige voeding en schimmels en vitamine D3, van dierlijke afkomst en uit UV-B straling.

Vitamine D en sterkte botten

De meeste zullen vitamine D kennen voor sterke botten. Althans, dat is wat ons geleerd is: vitamine D moet je innemen voor sterke botten. Wat ze ons niet geleerd hebben en gelukkig wordt daar wel steeds meer aandacht aan besteed, is dat vitamine D voor nog veel meer processen in het lichaam belangrijk is: het immuunsysteem, glucosetolerantie, behoud van normale spiercontracties, insuline huishouding, hart- en bloedvaten en stemming/depressie.

Vitamine D en Calcium

Ook de opname van calcium is grotendeels afhankelijk van de hoeveelheid beschikbare vitamine D in je lichaam. Bij voldoende aanwezigheid van vitamine D, wordt calcium tot 30-40% opgenomen in het lichaam. Is er niet voldoende vitamine D aanwezig, dan zal de opname uitkomen op 10-15% (Bron: Natura Foundation, vitamine D monografie).

Vitamine D tekort

In de praktijk zie ik, onder de volwassen mannen en vrouwen, dat 75-85% een te kort heeft aan vitamine D. Je kunt je voorstellen, omdat vitamine D zo belangrijk is voor zoveel processen in je lichaam, hoeveel processen niet optimaal kunnen functioneren als er niet voldoende vitamine D aanwezig is in je lichaam.

Hoe weet je of je een vitamine D te kort hebt? 

De beste en meest betrouwbare manier om erachter te komen of je voldoende vitamine D beschikbaar hebt in je lichaam, is je bloed laten testen. Dit kan bij je huisarts of bij mij in de praktijk. Let even op dat als je je bloed laat testen bij je huisarts, dat je bij de uitslag je waarde opvraagt en niet alleen het oordeel of het goed of niet goed is. Je wil namelijk een waarde hebben van boven de 80 nmol/l en het liefst boven de 100 nmol/l. Verschillende huisartsen vinden een waarde van 50 nmol/l of zelfs 30 nmol/l al voldoende. Deze waarden zijn waarden om niet ziek te worden. We willen niet een waarde om niet ziek te worden, we willen een waarde waarmee je lichaam optimaal kan functioneren en niet tegen een grens aan zitten hikken.

Wat kunnen de gevolgen zijn van een vitamine D te kort?

Het meest voorkomende gevolg van een vitamine D te kort is de wel bekende winter/herfst dip. Je kent het waarschijnlijk wel; het wordt herfst, de dagen worden korter, het weer wordt kouder en je voelt je wat minder happy. Vaak ben je vatbaarder voor verkoudheid en je bent eerder moe.

Het immuunsysteem heeft dan een tekort heeft aan vitamine D en kan daardoor niet optimaal functioneren. Het systeem blijft in de actie stand staan, waardoor ontstekingen in je lichaam ook aan blijven staan. De kans op ziekte en op depressie is nu vele malen groter.

Daarnaast kunnen de volgende aandoening mede een gevolg zijn van een vitamine D te kort: overgewicht, metabool syndroom, Diabetes type 2, astma, hart- en vaatziekten, alzheimer, depressie, ADHD.

Waarom zijn we zo vatbaar voor een vitamine D te kort? 

De grootste bron van vitamine D is de zon. Als zonnestralen op je huid komen, kan je lever aan de slag om de UV-B stralen om te zetten in bruikbare vitamine D voor je lichaam.

Omdat wij verder van de evenaar wonen, we dus niet het hele jaar door voldoende zonlicht hebben, zullen we in een aantal maanden per jaar voldoende vitamine D moeten opdoen voor de rest van het jaar (een buffer opbouwen).

De zon moet minimaal zonkracht drie hebben willen we vitamine D kunnen opnemen uit de zonnestralen. Deze zonkracht komt voor van april/mei tot en met september, mits het een zonnige dag is (geen bewolking en/of smog). Hoe weet je dit? Als je schaduw korter is dan de lengte van je lichaam, dan kun je vitamine D opnemen.

Daarnaast zijn er nog een aantal andere factoren van invloed op de opnamen van vitamine D. Velen werken vier tot vijf dagen per week binnen en leven grotendeels binnen. Binnen, achter het glas, hebben we niet de mogelijkheid om vitamine D op te nemen.

Dan gaan we op een zonnige dag lekker naar buiten en bedekken we onze huid met kleding of met een goede zonnefactor. Beide zijn erg goed tegen het verbranden van de huid (wat ook erg schadelijk is), maar werken ook tegen de opnamen van vitamine D.

Hoe kun je dit oplossen?

Door eerst een aantal minuten onbedekt in de zon te gaan, minimaal 25% van je huidoppervlakte moet onbedekt zijn en niet ingesmeerd met een factor. Voel je dat de zon begint te branden en wordt je huid al lichtjes rood (van de warmte), dan ga je uit de zon en smeer je jezelf in (afhankelijk van de zon sterkte is dit binnen een paar minuten tot 15-30 minuten). Begin hier al vroeg in het voorjaar mee, dit zorgt ervoor dat je huid went aan de zon en zo bouwt je huid zelf al een bescherming op.

Kan ik vitamine D ook via mijn voeding binnenkrijgen?

Ja, dit kan zeker. Het grote nadeel is dat er heel weinig vitamine D in voeding zit. De grootste bronnen aan vitamine D zijn: wilde zalm: 25 microgram (mcg) per 100 gram; zalm: 10 mcg per 100 gram en haring: 15 mcg per 100 gram. In vergelijking, als je in de zomer 20-30 minuten in badkleding de zon in gaat totdat een lichte roodkleuring van je huid optreedt, komt overeen met een hoeveelheid van 250-625 mcg vitamine D via suppletie (bron: Orthomoleculair Health Foundation).

Hoe zorg ik altijd voor een goede vitamine D status?

In de meeste gevallen is de beste, snelste en makkelijkste manier om je vitamine D spiegel in je bloed op orde te krijgen: suppletie. In het begin hadden we het al even over vitamine D3 en D2. Vitamine D3 (uit wolvet) is een beter opneembare vorm dan vitamine D2. Zorg dat je een kwalitatief goed supplement inneemt (er is veel goedkope rotzooi in omloop). Goede vitamine D zit in een vet oplossing, voor de bevordering van opname. Neem je supplement ook altijd, het liefst bij je warme maaltijd, zodat de opname met de vette voeding mee kan.

Heb je een vitamine D status van rond de 80 nmol/l, dan volsta je met een suppletie van 25 mcg per dag. Is je vitamine D lager dan 60 nmol/l, heb je al minimaal rond de 50 mcg per dag nodig.

Zonnebril en vitamine D

Nog een leuk weetje; de zonnebril beschermt je ogen tegen het felle zonlicht. De zon geeft onder andere via je ogen het signaal aan je hersenen dat je lichaam vitamine D binnenkrijgt. Je lichaam gaat dan in de actie stand om de vitamine D zoveel mogelijk op te nemen en op te slaan. Zet je een zonnebril op, dan krijgen je ogen (en je hersenen) dit signaal niet meer binnen, wat de opnamen van vitamine D negatief beïnvloed.

Een te kort aan vitamine D heeft een enorme invloed op de verschillende ziektebeelden. Dit wil niet zeggen dat vitamine D de oplossing is voor deze ziekten. Vitamine D is, vaak in combinatie met een minder goede leefstijl, een factor voor het verergeren van de ziekte. Met name als het gaat over het immuunsysteem kan vitamine D een verschil maken.

Geniet van de prachtige herfst dagen!